MERYEM ANA’NIN EFES’TEKİ EVİ VE SON GÜNLERİ
Fr. Adrian Baicu OFM CONV.
Yüzyıllar boyunca Rab, Kilisesini derin ruhani etkiler bırakmış olağanüstü kadınlarla kutsamıştır. Bunlar arasında İsveçli Birgitta, Siena’lı Katerina, Katerina Labouré gibi figürler yer alır. Bugün Sinodal Yol sürecinde bu kadınların tanıklıkları ve ruhsal esinleri daha da anlam kazanmaktadır. Anne Catherine Emmerich, ne bir teolog ne de bir tarihçiydi; o, Kutsal Ruh’un ilhamlarına açık, dindar bir rahibeydi. Özellikle Meryem’in son günlerine ve Efes’teki evine dair tasvirleri mucizevi olarak kabul edilir. Bu görüler, tartışma amacıyla değil, iman sahiplerinin yüreklerinde inancı canlandırmak için kaydedilmiştir.
İki Gelenek: Kudüs ve Efes
Meryem’in dünyadaki son günlerine ilişkin iki gelenek vardır: Kudüs geleneği ve Efes geleneği. Kudüs geleneği, daha yenidir ve çoğunlukla Aziz Yuhanna Dımaşki’nin yazılarına, Pseudo-Dionysius’un alıntılarına ve Euthymius’un apokrif anlatılarına dayanır. Bu gelenek, Efes’teki Ev’den daha sonra inşa edilen Kudüs’teki Meryem’in Göğe Kabulü Kilisesi’ne dayanmaktadır. Emmerich de Kudüs’te Meryem için hazırlanan bir mezardan söz eder. Ancak daha sonra Meryem iyileşmiş ve Efes’e geri dönmüştür.
Efes’te Havarisel Varlık
Efes geleneği ise daha eskidir ve İsa’nın çarmıhta söylediği “Kadın, işte oğlun” ve “İşte annen” sözlerine dayanır (Yuhanna 19, 26-27). Bu sözler sonrası Yuhanna, Meryem’i yanına almıştır. Hemen tüm Havarî Babalar, Yuhanna’nın Efes’te yaşadığını, İncil’ini burada yazdığını ve Apokalips’i Patmos adasında kaleme aldığını belirtir. Aziz Pavlus ve Barnaba da MS 52 civarında Efes’e gelmiştir. Polykrates, Efes episkoposu olarak (MS 186–195) Aziz Yuhanna’nın mezarının Efes’te olduğunu yazar.
Aziz Tours’lu Gregorius (538–594), *Liber Miraculorum* adlı eserinde Aziz Yuhanna’nın İncil’i “çatısız dört duvarlı bir evde” yazdığını belirtir. Pseudo-Melito tarafından kaleme alınan *De transitus Virginis Marie* adlı apokrif metin, Meryem’in vefatını, meleklerle göğe kabulünü ve mucizevi olayları anlatır. Bu anlatılara göre, üç bakire Meryem’in bedenini taşımış, 15.000 kişi bu mucizeye tanıklık etmiştir. Gabriel, üç gün sonra mezarı açmış ve Meryem göğe alınmıştır.
Meryem Ana Evi – Panaya Kapulu
Anne Catherine Emmerich’in 1821’deki vizyonlarıyla, Meryem Ana Evi’nin (Panaya Kapulu, Bülbüldağı, Efes) keşfi arasında yetmiş yıl vardır. Meryem, Rab’bin Göğe Çıkışından sonra üç yıl Sion Dağı’nda yaşamış, ardından Bethania’da dört yıl kalmıştır. Sonrasında Efes’e gelerek burada dokuz yıl yaşamıştır. Emmerich, Meryem’in evini, çevresini, duasını ve günlük yaşamını detaylarıyla tasvir etmiştir.
Hac ve Dua Hayatı
Meryem, her gün evinin arkasındaki tepede Çile Yolu’nu yürür, taşlarla işaretlenmiş 12 durağın anlamını tefekkür ederdi. Kudüs’teki yol ile aynı uzunluktaydı. 12. durakta İsa’nın mezarına benzer bir mağara vardı. 1982’de Joseph Laysen tarafından yapılan arkeolojik çalışmalar, özellikle 5. durağın konumunu doğrulamıştır.
Mimari ve Kutsal Düzen
Aziz Yuhanna, Meryem için taş bir ev inşa etmişti. Ev haç biçimindeydi, düz çatılıydı ve odalar dua yeri ve yatak odası olarak ayrılmıştı. Evde Meryem’in yardımcısı yaşar, gelen havariler ayin yapmak için uğrardı. Evin arkasında dua köşesi ve değerli eşyaları barındıran nişler bulunurdu. Meryem burada sessiz, sade bir yaşam sürmüştü.
Meryem’in Vefatı
Meryem, 63 yaşındayken vefat etti. Havariler mucizevi bir şekilde Efes’e toplanmıştı. Aziz Petrus ve Yuhanna ayini yönetmiş, Meryem’e son yağlama ve Komünyon verilmiştir. Ardından Meryem’in ruhu cennete alınmış, İsa ona bir asa vermiş ve dünyanın koruyucusu olarak atamıştır. Bedeni parlak, çürümemiş şekilde kalmış ve daha sonra bir mağaraya gömülmüştür. Üçüncü gün geldiğinde Aziz Tomas mezara gelmiş ancak bedenin olmadığını görmüşlerdir.
Sonuç
Emmerich’in bu görülerinde iki unsur öne çıkar: İlki, bu vizyonlar Meryem’in Günahsız Gebeliği (1854) ve Göğe Kabulü (1950) dogmalarından çok önce kaydedilmiştir. İkincisi, tarihi kesinlikten çok halkın inancını canlandırmayı hedeflemişlerdir. Bu görüler, dua ve inanç ilişkisini gösteren *Lex orandi, lex credendi* ilkesine göre, Kilise’nin ruhsal hayatını şekillendirmiştir.